13 F [Καρτ ποστάλ]

13.Εγώ.07.

Τιμήθηκε ο συνάδελφός,

Je vous prends au mot. Vous venez donc à Vienne à Pâques ¹ et vous me faites savoir vos dates à temps, pour que je puisse m’arranger avec les malades. J’espère que nous nous exprime­rons et communiquerons sur beaucoup de choses ; et je me réjouis de la belle perspective que m’ouvre votre assentiment.

Με φιλικούς χαιρετισμούς

Freud.

1. Ο 31 Μάρτιος.

12 J

Burgholzli Ζυρίχη, 8. Εγώ. 1907.

Τιμήθηκε ο καθηγητής!

Je suis désolé de parvenir maintenant seulement à répondre à votre dernière lettre, tellement aimable et détaillée. En fait je suis quelque peu gêné, rétrospectivement, du jeu de cache- cache avec mon rêve. Dans sa première version, Bleuler, à qui j’avais montré le plan, le trouvait beaucoup trop clair. Cela a été pour moi une incitation bienvenue à cacher secondaire­ment des choses dans l’interprétation, et a ainsi joué le jeu des complexes. Pourquoi je n’ai justement pas mis l’interpré­tation tronc d’arbre — pénis, cela a ses raisons particulières, auxquelles se rattache principalement le fait que je n’étais pas en état d’écrire impersonnellement mon rêve, ce pourquoi ma femme a rédigé toute la description (!!).

Sans doute avez-vous bien raison de me conseiller davantage de « thérapeutique » avec les adversaires, mais je suis encore jeune, et de temps en temps on a ses petites manies concernant la considération et le renom scientifique. Quand on est dans une clinique universitaire, on doit faire jouer bien des égards, que l’on néglige plutôt dans la vie privée. Mais vous pouvez être tranquille, je n’abandonnerai jamais une partie essentielle de votre enseignement, pour cela je suis bien trop engagé.

Je suis à présent tout à fait décidé à venir à Vienne aux pro­chaines vacances de printemps (Απρίλιος), pour jouir enfin du bonheur longtemps souhaité d’un entretien personnel avec vous. J’ai beaucoup de choses à abréagir.

En ce qui concerne la question des « toxines », il est vrai que vous avez à nouveau touché un point faible. A l’origine je voulais omettre entièrement la matière dans ma « psycholo­gie ». Mais comme, vu la lenteur d’esprit du public, je redoutais des malentendus, j’ai fait du moins allusion à la « toxine ». Je connaissais votre opinion, à savoir que là aussi la sexualité devait avoir son mot à dire. L’idée m’est d’ailleurs tout à fait sympathique qu’il y a peut-être une sécrétion « interne » qui cause les troubles, et que ce sont peut-être les glandes sexuelles qui sont productrices des toxines. Mais je ne connais aucune preuve de cela. C’est pourquoi j’ai omis cette supposition. Il me semble d’ailleurs pour l’instant que cette dernière hypo­thèse serait plutôt à considérer pour η’épilepsie, où le complexe sexuel-religieux est largement au premier plan.

En ce qui touche votre conception de la « paranoïa », je ne peux y voir qu’une différence de nomenclature. Dans la « dementia » praecox, il faut bien se garder de penser d’emblée à un abrutissement (cela peut επίσης venir!), mais il faut penser à un délire de complexes [Komplexdelir] avec des fixations. La paranoïa est construite exactement comme une dementia praecox, sauf que la fixation se borne à un petit nombre d’asso­ciations, et que la clarté des notions est en général, avec quel­ques exceptions, conservée. Il y a cependant partout des transitions fluctuantes vers ce qu’on dénomme d. pr. (1). D. pr. est une appellation tout à fait malheureuse! Από σας ⁽²⁾ point de vue vous pourriez aussi désigner mon cas de d. pr. comme une paranoïa, comme on l’a effectivement fait auparavant.

Le cas sur lequel vous avez eu la bonté de m’écrire m’a extra- ordinairement intéressé, en tant que cas parallèle au mien. Beaucoup de déments précoces ont le sentiment de l’état d’ « abrutissement ». Le délire de grandeur et l’affectation sont des choses synonymes (la dernière est un ingrédient généralement féminin). Les deux indiquent une composante de la psyché qui n’est pas parvenue à se développer réellement dans la vie menée jusque-là, soit dans le domaine érotique, soit dans le domaine social, peut-être aussi dans les deux. La froideur sexuelle dans le mariage semble vouloir indiquer que malgré le mariage d’amour quelque chose ne convenait pas chez cet homme, que celui-là n’était pas tout à fait le bon. C’est du moins ce que nous constatons en règle géné­rale chez ceux de nos cas dont l’anamnèse comporte l’anesthésie sexuelle. Le manque d’amour pour les enfants dit la même chose. En règle générale les femmes aiment le mari dans les enfants : si le mari ne convient pas, les enfants ne conviennent pas non plus. Très souvent, les femmes hallu- cinent alors que les enfants sont tués. Assez souvent, seules les filles sont tuées, il s’agit alors d’insatisfaction sexuelle chez la mère, que le mari soit trop vieux ou qu’il ne convienne pas de quelque autre façon. « Tuer » signifie, dans la d. pr. επίσης, simplement nier ou refouler. Dans l’accès de la d. pr., tous les complexes non résolus sont abréagis, d’une façon tout à fait conforme au schéma de l’hystérie. Sauf que tout se passe beaucoup plus tumultueusement et dangereusement, et que cela laisse certains troubles irréparables dans les facul­tés mentales et des difficultés particulièrement accrues à supporter et à abréagir les affects. Plus tard se déclare un blocage plus fort et plus général des sentiments, avec un abrutissement caractéristique de l’intelligence. Le trouble affectif est cependant toujours largement au premier plan et rend le diagnostic certain, en opposition à tous les autres abrutissements intellectuels.

J’ai lu dernièrement avec satisfaction la façon dont Löwenfeld vient de se mettre décidément de votre côté, en ce qui concerne la névrose d’angoisse au moins. Cette voix-là a en Allemagne plus d’audience que la mienne. Peut-être votre triomphe commencera-t-il plus tôt que nous ne pensons.

Je vous dois encore un éclaircissement sur le terme « hystérie d’accoutumance ⁽³⁾ », C’est encore un expédient. J’ai été frappé de ce qu’il y a des hystériques qui vivent dans une lutte cons­tante avec leurs complexes, lesquels manifestent de violentes agitations, des variations d’humeur et une très vive alter­nance de symptômes. D’après ma maigre expérience, ce sont là les cas où le pronostic est bon. Ils ont en eux une composante qui s’oppose à l’asservissement par le complexe pathogène. Il y a cependant encore d’autres hystériques, qui vivent en paix avec leurs symptômes, qui se sont non seulement accoutumés au symptôme, mais qui exploitent ce dernier à des fins variées d’actes symptomatiques et de chicanes, et qui s’inscrustent en parasites dans la pitié de leur entourage. Ceux-là sont les cas à mauvais pronostic, qui se défendent aussi avec le plus grand acharnement contre l’analyse. Ce sont ces derniers que j’appelle « hystériques d’accoutumance ». Peut-être comprenez-vous, d’après cette description incomplète, ce que j’entends. Ce n’est bien sûr qu’une classification tout à fait grossière et superficielle, mais qui jusqu’à présent m’a dit quelque chose. Peut-être pouvez-vous là aussi m’ouvrir les yeux. Une infinité des hystériques incultes (notamment aussi les parasites d’hôpi­taux) sont à classer ici.

Recevez mes vœux les plus cordiaux pour la nouvelle année et mon plus chaleureux merci! Με φιλικούς χαιρετισμούς

Νέος.

2. Dans l’original : ihrem (leur) αντί για Ihrem (σας).

3. Βλέπω 6 J.

11 F

1. Εγώ. 1907.

Τίμησε συνάδελφός μου,

Παρακαλώ εγκαταλείψτε γρήγορα αυτό το σφάλμα ότι η γραφή σας στο dementia praecox δεν με ευχαριστούσε ιδιαίτερα. Το απλό γεγονός ότι έχω κάνει κριτική μπορεί να σας το αποδείξει. Επειδή, αν ήταν αλλιώς, Θα έβρισκα αρκετή διπλωματία για να σου το κρύψω. Θα ήταν πράγματι πολύ παράλογο να σας προσβάλω, ΕΣΕΙΣ, η πιο δυνατή βοήθεια που έχει συνδεθεί ποτέ μαζί μου. Βλέπω πραγματικά στο δοκίμιό σας για το δ. pr. η πιο σημαντική και πλουσιότερη συνεισφορά στο έργο μου που μου έχει φτάσει, και δεν βλέπω ανάμεσα στους μαθητές μου στη Βιέννη, που έχουν πάνω σου το πιθανώς αδιαμφισβήτητο πλεονέκτημα της προσωπικής επαφής μαζί μου, στην πραγματικότητα μόνο ένας που μπορεί να βάλει τον εαυτό του στην ίδια τάξη με εσάς για κατανόηση, και κανένας που να μπορεί να κάνει τόσα πολλά για τον σκοπό όσο εσύ, και έτοιμο να το κάνει. Διέκοψα μια επιστολή που θα έπρεπε να ήταν πιο λεπτομερής, εν μέρει για τυχαίους λόγους, εν μέρει επειδή η υπόθεση μου, επιβεβαιωθεί από εσάς, της ταυτότητας του ονειροπόλου με έκανε να σταματήσω. Σκέφτηκα μόνο ότι θα μπορούσες ακόμα να πιάσεις την ερμηνεία κορμός δέντρου = πέος χωρίς να προδώσεις τον εαυτό σου, και το’ "εναλλαγή¹ »

καριέρα (cheval . Τώρα μαθαίνω ότι έχεις

( πορεία της ζωής

παρέλειψε την πρώτη αναφορά για λόγους διπλωματικής σύνεσης. Το μόνο λάθος, ικανό δηλαδή να αφυπνίσει μια ανακριβή αναπαράσταση, μου φαινόταν ότι ήταν ο προσδιορισμός της επιθυμίας που εκπληρώθηκε στο όνειρο, που δεν μπορεί, όπως ξέρετε, εμφανίζεται μόλις ολοκληρωθεί η ανάλυση, το οποίο όμως πρέπει για λόγους αρχής να δηλώνεται διαφορετικά από ότι το γράφεις. Αν μου επιτρέψεις να προσπαθήσω να σε επηρεάσω, Θα ήθελα να σας διατάξω να μην προβάλλετε αντίσταση, που συναντάς όπως και εγώ, ιδιαίτερη σημασία και μια τέτοια επίδραση στις δημοσιεύσεις σας. Οι μεγάλοι κύριοι της ψυχιατρικής έχουν πολύ μικρή σημασία; το μέλλον ανήκει σε εμάς και τα σχέδιά μας, και οι νέοι – πιθανότατα παντού – τάσσονται σθεναρά μαζί μας. Το παρατηρώ στη Βιέννη, όπου οι συνάδελφοι, όπως ξέρετε, τηρώ συστηματικά μια νεκρή σιωπή για λογαριασμό μου και όπου από καιρό σε καιρό κάποιος μαθητευόμενος με εξοντώνει; και όπου εγώ παρόλα αυτά 40 ακροατές που συγκεντρώθηκαν από όλες τις σχολές (2). Αφού ο Bleuler και εσύ, και ως ένα βαθμό και ο Löwenfeld ⁽³⁾, άνοιξε ένα συγκεκριμένο κοινό για μένα στη λογοτεχνία, το κίνημα υπέρ της καινοτομίας μας δεν μπορεί πλέον να σταματήσει, παρ' όλη την απροθυμία των αρχών, προορισμένος να χαθεί. Θεωρώ λοιπόν πολύ σκόπιμο να μοιραζόμαστε τις λειτουργίες ανάλογα με τον χαρακτήρα μας και την προσωπική μας κατάσταση, ότι προσπαθείς να μεσολαβήσεις με το αφεντικό σου, ενώ συνεχίζω να παίζω τον επίμονο και αυτόν που έχει πάντα δίκιο, και να υποθέσω από τους συγχρόνους μου ότι καταπίνουν το δυσάρεστο κομμάτι αδιάλυτο. Αλλά παρακαλώ, μην εγκαταλείπετε τίποτα ουσιαστικό από εκπαιδευτική σκέψη και ευγένεια, και μην απομακρύνεσαι πολύ από εμένα, όταν στην πραγματικότητα είσαι τόσο κοντά μου, ή θα δούμε ακόμα ότι θα μας βάλει ο ένας εναντίον του άλλου. Πιστεύω στην πραγματικότητα παρά τα πάντα κρυφά, στις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης, ότι το μεγαλύτερο * η ειλικρίνεια είναι η καλύτερη διπλωματία. Έχω την τάση να μην αντιμετωπίζω τους συναδέλφους που βρίσκονται στην αντίσταση διαφορετικά από τους ασθενείς που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση..

Από 1′ «αδιάκριση» που πρέπει να σώσει ένα ολόκληρο κομμάτι του έργου του ονείρου, θα υπήρχαν πολλά να πούμε, πάρα πολύ για να γράψω. Ίσως ωστόσο ο δρόμος σας να σας οδηγήσει στη Βιέννη νωρίτερα παρά στην Αμερική ⁽⁴⁾ (c’est plus près). Je me réjouirais énormément de pouvoir consacrer quelques heures à traiter de ces choses avec vous.

De beaucoup de choses contenues dans votre livre je n’ai rien écrit, parce que je suis entièrement d’accord avec elles; c’est-à-dire : je ne puis rien faire qu’accepter sans objection ces lumières. (Au sujet de mon cas ⁽⁵⁾, je pense néanmoins qu’il mérite le nom de paranoïa véritable.) Mais j’ai eu beaucoup de choses nouvelles à apprendre. Le problème du « choix de la névrose », dont vous dites très justement qu’il n’est pas du tout éclairci par mes découvertes, m’a vivement occupé pendant tout ce temps. Έκανα απόλυτο λάθος στην πρώτη μου προσπάθεια εξήγησης., γι' αυτό συγκρατούμαι. είμαι, είναι αλήθεια, σε ένα συγκεκριμένο μονοπάτι, αλλά όχι ακόμα στον στόχο. Σχετικά με την τάση σας να καταφύγετε σε τοξίνες εδώ ήδη ⁽⁶⁾, Θα ήθελα να παρατηρήσω ότι παρακάμπτετε ένα στοιχείο στο οποίο φυσικά αποδίδω πολύ μεγαλύτερη αξία από ό, τι κάνετε αυτή τη στιγμή; Ξέρεις, ο + + + ⁽⁷⁾σεξουαλικότητα. Το απορρίπτεις με την ερώτηση : Εγώ ο ίδιος δεν τα κατάφερα μέχρι το τέλος μαζί της; τι είναι περίεργο λοιπόν που ούτε εμείς γνωρίζουμε τίποτα γι' αυτό;? Κανείς δεν με έχει κερδίσει ατιμώρητα (8) κουδουνίζει στα αυτιά μου, από την εποχή του γυμνασίου.

Οι Αρχαίοι γνώριζαν τι είναι συνήθως ο αδυσώπητος θεός Έρωτας.

A présent mes salutations cordiales pour la nouvelle année. Continuons à travailler ensemble et ne laissons pas de malen­tendu se former entre nous.

Με φιλικούς χαιρετισμούς

D^r Freud.

La petite observation était déjà prête pour vous avant votre lettre.

2. Freud faisait tous les jeudis et samedis des cours à l’université de Vienne, Βλ.. Jones, Εγώ, p. 375.

3. Leopold Löwenfeld {1857-1923), ψυχίατρος στο Μόναχο, είχε δημοσιεύσει στο 1901 Η γραφή του Φρόυντ Σχετικά με το όνειρο (Στο όνειρο) συλλογή Οριακές ερωτήσεις των νεύρων- και ψυχική ζωή, που ήταν με τον Χ. Kurella ο συντάκτης. Συμπεριέλαβε επίσης συνεισφορές από τον Φρόιντ σε δύο δικά του βιβλία : «Η φροϋδική ψυχαναλυτική μέθοδος» [Η ψυχαναλυτική μέθοδος του Φρόιντ] (ed. φράγκο. σε Περί ψυχαναλυτικής τεχνικής, p. 1 τ.μ.) σε Οι ψυχολογικοί καταναγκασμοί [Εμμονικά ψυχικά φαινόμενα], Βισμπάντεν, 1904, et «Οι απόψεις μου για το ρόλο της σεξουαλικότητας στην αιτιολογία των νευρώσεων» [Οι απόψεις μου για το ρόλο της σεξουαλικότητας στην αιτιολογία των νευρώσεων] G.W., Σε, στην 4^και έκδοση του Σεξουαλική ζωή και νευρικές διαταραχές [Σεξουαλική ζωή και νευρικές καταστάσεις], Βισμπάντεν, 1906.

4. Η επιθυμία του ονειροπόλου (επομένως από τον Γιουνγκ) να επισκεφθείτε την Αμερική παίζει, ρόλο στην ανάλυση του ονείρου που αναφέρθηκε παραπάνω. Βλ.. G.W., 3, § 124.

5. Freud, «Περαιτέρω παρατηρήσεις για τις αμυντικές νευροψυχώσεις» [«Άλλες παρατηρήσεις για τις αμυντικές νευροψυχώσεις»], 1896, παράγραφος III : «ανάλυση μιας περίπτωσης χρόνιας παράνοιας», G.W., Εγώ, p. 392 μικρό., Ο Jung σχολιάζει την υπόθεση στο Dementia praecox, G.W., 3, § 62 τετραγωνικά.

6. Βλέπω Αυτόθι., § 75, ως 85 J, n. 4.

7. Θυμάται τους τρεις σταυρούς ζωγραφισμένους με κιμωλία μέσα στις πόρτες των αγροτικών σπιτιών, να διώχνει το κακό.

8. «Κανείς δεν με προκαλεί ατιμώρητα. » Φαίνεται ότι αυτό δεν είναι αρχαίο σύνθημα, αλλά το σύνθημα του Σκωτικού Τάγματος του Γαϊδουράγκαθου, ή διαταγή του Αγίου Ανδρέα. Βλ.. Ch. N. Έλβιν, Ένα Εγχειρίδιο Mottoes, 1860, ανατύπωση Λονδίνο, 1963.

* Και allemand : μεγαλύτερη; ανάγνωση που υιοθετήθηκε από την έκδοση πρίγκιπες ; δίνει η γερμανική έκδοση πιο τραχύ : η πιο σκληρή ειλικρίνεια. (N.d.T.)

Freud-Jung 1907